Жеке кілт
private key · закрытый ключ · 私钥
Мекенжайдағы активті басқаратын құпия дерек. Кімде болса, сол қаражатты жылжыта алады — яғни ол ақшаның өзіне тең. Ешбір заңды қызмет оны сізден сұрамайды.
Қалпына келтіру тіркесі
seed phrase · сид-фраза · 助记词
Әдетте он екі немесе жиырма төрт сөз; жеке кілттің оқылатын сақтық көшірмесі. Жоғалтсаңыз актив кетеді, көрсетсеңіз ұрланады. Қағазға жазып, интернетсіз жерде сақтаңыз — суретке түсірмеңіз.
Мекенжай
address · адрес · 地址
Қаражат жіберілетін жол. Ашық, оны білгеннен ештеңе болмайды. Бірақ бір таңба қате болса, аударым қайтарылмайды.
Тізілім
register · реестр · 登记册
Реттеуші жүргізетін лицензиясы бар ұйымдардың ашық тізімі. Алаңның «реттеледі» деген сөзі емес, осындағы жазба маңызды.
Цифрлық актив
digital asset · цифровой актив · 数字资产
Заңдағы жалпы ұғым. Қазақстанда бірнеше санатқа бөлінеді, әрқайсысының режимі бөлек — сондықтан «крипто» деген бір сөзбен бәрін айту дәл емес.
Тұрақты монета
stablecoin · стейблкоин · 稳定币
Құны басқа активке (әдетте долларға) байланыстырылған цифрлық актив. Байланыс нарықта ұсталады, мемлекет кепілдік бермейді.
Жеке басты растау
KYC · верификация · 身份认证
Клиентті тексеру рәсімі. Лицензиясы бар ұйым үшін бұл міндет, алаңның қалауы емес. Оны сұрамайтын алаң — реттелмейтін алаң.
Тірілік тексеруі
liveness check · проверка живости · 活体检测
Камера арқылы құжаттағы адам мен экран алдындағы адамның бір екенін растау. Артқы жарық — өтпей қалудың ең жиі себебі.
Екі факторлы аутентификация
2FA · двухфакторная аутентификация · 两步验证
Кіру үшін құпиясөзден бөлек екінші кілт. SMS емес, қосымша арқылы жасаған қауіпсіз — нөмірді ауыстырып алу нақты шабуыл түрі.
Ақ тізім
withdrawal whitelist · белый список · 提币白名单
Шығаруға рұқсат етілген мекенжайлар тізімі. Қосылған болса, шот бұзылса да қаражат бөтен жерге кетпейді.
Желі
network / chain · сеть · 链
Аударым жүретін жүйе. Бір атаудағы актив әртүрлі желіде бөлек жүреді; желіні шатастыру — қаражатты жоғалтудың жиі себебі.
Блокчейн шолғышы
block explorer · обозреватель · 区块浏览器
Желідегі аударымдарды ашық көруге болатын сайт. Қарсы жақтың сөзіне сенбей, аударымды өзіңіз тексере аласыз.
Комиссия
fee · комиссия · 手续费
Үш жерде пайда болады: саудада, шығаруда және бағам айырмасында. Үшіншісі көрінбейді әрі көбіне ең үлкені.
Бағам айырмасы
spread · спред · 点差
Ұсынылған бағам мен анықтамалық бағам арасындағы алшақтық. «Нөлдік комиссия» деген жарнаманың астында әдетте осы тұрады.
Аппараттық әмиян
hardware wallet · аппаратный кошелёк · 硬件钱包
Кілтті интернетке қосылмаған құрылғыда сақтайтын әмиян. Вирустан қорғайды, бірақ өз қолыңызбен жіберген қате аударымнан құтқармайды.
Жеке табыс салығы
individual income tax · ИПН · 个人所得税
Жеке тұлғаның табысына салынатын салық. Крипто ұстау емес, сату кезінде пайда шықса пайда болады.
Сәйкес термин табылмады. Басқа сөзбен іздеп көріңіз.
Терминдерді неге бірнеше тілде береміз
Себебі практикалық. Қазақстанда бір мәселе бойынша ақпарат үш тілде таралады: ресми құжат орысша не қазақша, алаңның интерфейсі ағылшынша, ал көп нұсқаулық қытайша. Термин сәйкессіздігі осы жерде туады.
Аударма туралы ескерту. Кейбір терминнің қазақшада бекітілген жалғыз баламасы жоқ, әрі күнделікті тілде орысша нұсқасы жиі қолданылады. Біз екеуін де көрсеттік — таңу үшін емес, тану үшін.
Қате тапсаңыз — жазыңыз. Терминология бойынша түзетулерді ерекше бағалаймыз.