Астана халықаралық қаржы орталығында (АХҚО) лицензия алған алаңнан криптовалютаны басқа биржаға не жеке әмиянға жібермес бұрын қысқа сауалнама шығады: алушы кім, қай елде тұрады, аударым не үшін, ақша биржаға бара ма әлде жеке әмиянға ма. Сауалнаманың негізі — реттеуші талабы: AFSA-ның ақшаны жылыстатуға қарсы ережелерінің (AML Rules) 11-1-тарауы лицензиясы бар фирмаларды әр аударымда жіберуші мен алушының деректерін жинап, келесі тарапқа беруге міндеттейді. Халықаралық атауы — Travel Rule.
Анықтама бетке сәйкес, деректер толық әрі дұрыс болса, аударым әдеттегідей өңделеді. Қиындық үш жағдайда туады: әмиян өзіңіздікі, сома шағын, не алушының толық атын білмейсіз. Төменде әрқайсысын ереже мәтіні мен алаңның анықтама беттері бойынша қарастырамыз.
Ереже не талап етеді: 1000 доллардан аз болса да аты-жөні керек
AFSA AML ережелерінің 11-1.1-бабы цифрлық актив қызметін көрсетушілер арасындағы аударымдар туралы. Аударымды жіберетін алаң жіберуші мен алушы туралы деректерді алып, сақтап, оларды алушы алаңға дереу әрі қауіпсіз түрде беруге тиіс. Жеке тұлғалар қатысатын аударымдар үшін ереже екі деңгей белгілейді:
- 1000 АҚШ долларынан аз: жіберушінің аты-жөні мен әмиян мекенжайы (не шот нөмірі), алушының аты-жөні мен әмиян мекенжайы (не шот нөмірі).
- 1000 АҚШ доллары және одан көп: жоғарыдағылардың бәрі, оған қоса жіберуші туралы тағы бір дерек: тұрғылықты мекенжайы, жеке сәйкестендіру нөмірі, клиент нөмірі не туған күні мен жері.
Демек 1000 доллар шегі жіберуші туралы қанша дерек жиналатынын өзгертеді, талапты алып тастамайды. Шағын аударымда да екі тараптың аты-жөні жүреді. Экранда нақты қанша сұрақ шығатынын алаң өзі шешеді: төменде мысалға алынатын Binance Kazakhstan басқа биржаға не жеке әмиянға қатысты әр толықтыру мен әр шығаруда сұрайды.
Сол баптың тағы екі тармағын білген жөн. (8)-тармақ бойынша бір жіберушіден келген, өзара байланысты көрінетін аударымдардың құны қосылып есептеледі: 3000 долларды 750 доллардан төрт аударымға бөлсеңіз, кіші деңгейге түспейсіз. (2)-тармақ бұл деректерді өзгертуге болмайтындай етіп сақтауды және AFSA сұраған кезде ұсынуды талап етеді. Яғни сауалнамаға жазғаныңыз тұрақты жазба болып қалады.
Жеке әмиянға не одан жасалатын аударымдар (ережеде «self-hosted» әмиян) 11-1.2-бапта. Алаң клиенттен сол деректерді бәрібір жинайды. Сома 1000 доллардан асса не ақшаны жылыстату күдігі болса, тәуекелге қарай қосымша шаралар қолдануға тиіс. Ережеге қоса берілген нұсқаулық мысалдар келтіреді: бақылауды күшейту, әмиянның шынымен жіберушіге не алушыға тиесілі екенін бағалау, әмиян сенімді деп танылғанда ғана аударымды өткізу, лимит қою не мүлде тыйым салу.
Мерзімі мен аясы: ережелер базасында 11-1-тарау АХҚО-ның цифрлық актив қызметі ережелері күшіне енгеннен кейін 12 айдан соң қолданысқа енгені жазылған, ал Binance Kazakhstan анықтамасы Travel Rule функциясы 2024 жылдың соңында толық іске қосылғанын айтады. Мұның бәрі АХҚО құқығы. АХҚО-дан тыс Ұлттық банк лицензиялаған алаңдар аударым деректерін қандай тәртіппен жинайтынын біз тексерген жоқпыз.
Ақша шығару сауалнамасының төрт сұрағы
Сұрақтың тұжырымы алаңнан алаңға өзгереді. Мұнда мысал ретінде Binance Kazakhstan анықтама орталығының Travel Rule туралы беті алынды. Толықтыру кезінде жіберуші, шығару кезінде алушы туралы төрт нәрсе сұралады.
- Аты және тегі. Алушының құжаттағы аты-жөні; мекенжайға өзіңіз қойған белгі де, оның Telegram-дағы лақап аты да емес. Латынша ма, кириллица ма — анықтама бетте жазылмаған. Ақша басқа алаңға кетсе, алушыдан сол алаңда жеке басын растағанда атын қалай жазғанын сұрап, соны толтырыңыз.
- Тұратын елі. Қай елде тұратыны сұралады. Мысалы, Алматыда тұратын Қытай азаматы өзіне жіберсе, мұнда Қазақстанды көрсетеді.
- Аударымның мақсаты. Аударым шын мәнінде не үшін екенін жазыңыз: қаражатты өз әмияныма сақтауға көшіру, белгілі бір тауар партиясына төлем. Мақсат нақты болса, тексеруші салыстыратын нәрсе табады. Саудада USDT-мен есеп айырысудың өз қатерлері бар, олар сауда төлемдері туралы мақалада.
- Биржа ма, жеке әмиян ба. Мекенжай биржанікі болса, соны белгілеп, тізімнен сол биржаны таңдаңыз. Бір брендтің Қазақстандағы жергілікті ұйымы мен жаһандық алаңы — шарты бөлек екі түрлі компания; айырмасы жергілікті және жаһандық алаң туралы мақалада.
Анықтама бетте тағы екі нәрсе бар: алаң қосымша дерек сұраса, 7 күн ішінде жауап беру керек; бұрын қолданылған мекенжайға да сұрақтар әр жолы қойылады, өйткені алушы не мақсат өзгеруі мүмкін. Әр жолы толтырмау үшін келесі бөлімдегі мекенжай кітапшасын пайдалануға болады.
Өз әмияныңызға шығару: Сатоши тесті
Жеке әмиян өзіңіздікі болса да, Travel Rule қолданылады. Анықтама бет мұны тікелей айтады: бұл жағдайда өз деректеріңізді көрсетесіз.
Сауалнаманы әр жолы толтырмас үшін мекенжайды сақтап, оны өзіңіз басқаратыныңызды Сатоши тестімен (Satoshi Test) дәлелдеуге болады. Төмендегі қадамдар Binance Kazakhstan-ның «What Is Satoshi Test and Travel Rule Address Book Feature?» бетінен (2026 жылғы 3 ақпанда жаңартылған) алынды; батырма атаулары сол беттегі ағылшынша түпнұсқа:
- Address Management бетін ашып, [Add], сосын [Add address] басыңыз.
- «Save address» терезесінде белгі, монета, мекенжай мен желіні жазып, [Save] басыңыз.
- «Verification Reminder» шыққанда [Verify Now] басыңыз.
- «I am sending the funds to myself» және «Private Wallet» нұсқаларын таңдаңыз.
- Тексеру әдісі мен тест монетасын таңдап, жіберіңіз де, сол әмияннан көрсетілген толықтыру мекенжайына экрандағы соманы дәл аударыңыз. Анықтамадағы мысал — BSC желісіндегі 0.00000208 BNB.
- Мекенжай алдымен «Pending», тест сомасы түскен соң «Verified» күйіне өтеді. Тест сомасы шотыңызға есептеледі.
5-қадамда ерекше мұқият болыңыз: сома соңғы цифрына дейін сәйкес болуы, монета мен желі көрсетілгендей болуы керек. Тест сәтсіз болса, қайталауға болады.
Расталған мекенжайға кейінгі шығаруларда сауалнама сақталған деректермен алдын ала толтырылады. Бұл AFSA нұсқаулығы алаңнан күтетін нәрсеге — әмиян шынымен сізге тиесілі екенінің дәлеліне — да сай келеді. Мнемоникалық тіркестің өзін қалай сақтау керегі активті өзің сақтау туралы мақалада.
Әмиян басқа адамдікі болса, мұндай тест жасалмайды. Анықтама бойынша бұл жағдайда «I am sending the funds to another beneficiary», «Individual» және «Private Wallet» таңдалады, мекенжай «Declared» деп белгіленеді: яғни сіз деректердің шын, дәл және толық екенін мәлімдедіңіз.
Алушының атын айта алмасаңыз, тоқтаңыз
Анықтама беттің өзінде мынадай сұрақ бар: «Токенді интернетте танысқан адамға жіберіп жатырмын, оның толық атын білмеймін». Жауабы — алушыға хабарласып, дұрыс деректерді сұрау; дерек толық не дәл болмаса, аударым өтпейді.
Анықтама осымен шектеледі. Қазақстанда мына жағдайларда алушының атын айта алмай қалуыңыз мүмкін: P2P сатып алушы алаңды айналып өтіп, USDT-ны өзі берген мекенжайға тікелей жіберуді сұрайды; «алаң менеджері» не «AFSA растаған кеңесші» шотты «белсендіру» не «бұғаттан шығару» үшін белгілі мекенжайға ақша шығаруды талап етеді; не біреу картаңызға теңге қабылдап, USDT-ны ары қарай жіберіп беруді өтінеді.
Ойдан шығарылған атпен мәселе жойылмайды. 11-1.1-баптың (2)-тармағы бойынша бұл жазба өзгертусіз сақталады және AFSA сұраса ұсынылады. Біреу үшін ақша қабылдап, ары қарай жіберу Қылмыстық кодекстің 232-1-бабына жатуы мүмкін, толығырақ картаны біреуге беру туралы мақалада. P2P-де алаяқтық құрбанының ақшасы түсетін схема — «үшбұрыш» туралы мақалада, AFSA атын жамылғандар — жалған AFSA арналары туралы мақалада.
P2P мәміле алдында P2P төлем тәуекелін тексеру құралынан өтіп алуға болады. Ол жергілікті есептейді, енгізгеніңіз ешқайда жіберілмейді.
Аударым тексеруде тұрып қалса не қайтарылса
Анықтама бет бойынша дерек сәйкес келмесе не толық болмаса, тексеру ұзарады; алаң түсініктеме сұрап хабарласуы мүмкін, дерек бәрібір дұрыс болмаса, аударым кешіктіріледі не қабылданбайды. 11-1.1-баптың (7)-тармағы талап етілетін деректері жоқ аударымды орындамауды және соманы бастамашыға қайтаруды көздейді. Шығару кезінде бастамашы — өз шотыңыз.
Мәселе кіріс толықтыруда болса, жіберуші туралы сұрақтарға сіз жауап бересіз. Оның атын не елін білмесеңіз, алдымен одан сұраңыз. Қабылданбаған толықтыру не болады, жіберушіге қайта ма — анықтама бетте жазылмаған, біз де анықтай алмадық.
Кейбір аударымдар бірден бұғатталады. Анықтама бет бойынша Иран, Солтүстік Корея, Украинаның кейбір өңірлері және басқа жоғары тәуекелді юрисдикциялармен аударымдарға тыйым салынған, жүйе оларды автоматты түрде тоқтатады; толық тізім пайдалану шарттарында. Мұндайда қосымша құжат көмектеспейді.
Деректерді 7 күн ішінде толық бердіңіз, ал алаң себебін айтпай аударымды ұстап отыр десеңіз, шығару нөмірін, жауап берген күніңізді және алаңның әр жауабын сақтап, лицензиясы бар алаңға шағым туралы мақаладағы ретпен жүріңіз. Монетаны қайтадан теңгеге айналдыру — теңгемен шығару туралы мақалада.
Жиі қойылатын сұрақтар
Небәрі 200 долларлық USDT шығарамын. Алушының аты бәрібір керек пе?
Иә. AFSA AML ережелерінің 11-1.1-бабы (4)-тармағы 1000 доллардан аз жеке аударымдарда да екі тараптың аты-жөні мен әмиян мекенжайын талап етеді. Бұл шектен төмен түсетіні — жіберуші туралы қосымша дерек, мысалы мекенжайы не жеке нөмірі. Binance Kazakhstan анықтамасы сауалнама басқа биржаға не жеке әмиянға қатысты әр толықтыру мен шығаруда қойылатынын айтады.
Мекенжайды бір рет растасам, сауалнама енді шықпай ма?
Ішінара. Мекенжай Сатоши тестімен расталса не кітапшада мәлімделсе, кейінгі шығаруларда сауалнама сақталған деректермен алдын ала толтырылады. Анықтама бойынша деректер бәрібір әр аударымда жиналады, өйткені алушы мен мақсат өзгеруі мүмкін.
Ереже мәтіні мен анықтама беттері
Барлық бет 2026 жылғы қарашада ашылып, тексерілді. AFSA ережелер базасы — АХҚО сайты сілтеме беретін қолданыстағы нұсқа; Binance анықтама беттерінің жарияланған және жаңартылған күндері беттегідей көрсетілді.
- AML Rules 11-1.1. Digital Asset transfer AFSA ережелер базасы1000 долларлық екі деңгей, (2)-тармақ — өзгертусіз сақтау, (7) — орындамау және қайтару, (8) — байланысты аударымдарды қосып есептеу.
- AML Rules 11-1.2. Transfers to or from self-hosted digital wallets AFSA ережелер базасыЖеке әмиянға да сол деректер; 1000 доллардан асса не күдік болса — қосымша шаралар.
- Guidance on risk mitigating measures for self-hosted wallets AFSA ережелер базасыБақылау, тиесілігін бағалау, лимит не тыйым; 11-1-тараудың 12 айдан кейін күшіне енуі.
- Travel Rule: зачем он нужен и как это работает на Binance Kazakhstan Binance анықтама орталығы, 2025-05-06 жарияланғанТөрт сұрақ, 7 күндік мерзім, өз әмиянына аударым, аты белгісіз алушы, тыйым салынған елдер.
- What Is Satoshi Test and Travel Rule Address Book Feature? Binance анықтама орталығы, 2026-02-03 жаңартылғанМекенжай қосу, Сатоши тесті қадамдары, Verified және Declared күйлері.